Көкөністер мен жемістер:

Асқабақ, сәбіз, қызылша, орамжапырақ, алма, алмұрт. Дәрумендер мен тағамдық талшықтардың көзі.

Ақуызға бай тағамдар:

Жұмыртқа, тауық еті, балық, бұршақ. Өсуге және бұлшық еттердің дамуына қажет.

Жармалар мен дәнді дақылдар:

Сұлы, қарақұмық, күріш, тары. Күнделікті белсенділікке қуат береді.

Сүт өнімдері:

Айран, сүт, сүзбе, табиғи йогурт. Кальций мен ақуыздың көзі.

Жаздан күзге жетіп, оқушылар сабаққа барар кезде алдымен денсаулыққа мән беру керек. Өйткені, баланың зейіні ашылып, сабақ үлгерімі жақсы деңгейде болуы үшін иммунитет деңгейі жоғары болғаны абзал. Уақытылы, әрі құнарлы тағамдарды әзірлеп ұсынса, баланың күні бойы сергек жүруіне тікелей әсер етеді. Олай болса, мектеп оқушысының бір күндік ас мәзірін ұсынамыз. Әлбетте, бұл жолы үйде бар азық-түліктермен жасалатын тағам түрлері қамтылды. Бұл — бір балаға арналған шамамен есептелген үлгі мәзір. Мөлшерді баланың жасына, тәбетіне және дене белсенділігіне қарай өзгертіңіз. Мектепке өзімен бірге тамақ апарса, тез бұзылатын өнімдерді салқын күйде сақтаңыз.

1. Таңғы ас —сүтті сұлы ботқасы

Құрамы:

Сұлы жармасы — 40 г., сүт — 200 мл., су — 100 мл., сары май — 5 г., жұмыртқа — 1 түйір.

Дайындалуы:

Кәстрөлге су мен сүтті құйып, қыздырыңыз.

Сұлы жармасын қосып, баяу отта 5–10 минут пісіріңіз.

Дайын ботқаға сары май қосыңыз.

Жұмыртқаны бөлек 8–10 минут қайнатып, ботқамен бірге ұсыныңыз.

2. Жеңіл тағам — алма мен алмұрт

Құрамы:

Алма — 1 түйір, немесе алмұрт — 1 түйір, таза су — 1 стақан.

Дайындалуы:

Жемісті ағын сумен жақсылап жуыңыз.

Қажет болса, бірнеше бөлікке бөліңіз.

Баланың жасына сай қауіпсіз түрде ұсыныңыз.

3. Түскі ас —тауық сорпасы

Құрамы:

Тауық еті — 200 г., картоп — 2 түйір, сәбіз — 1 түйір, пияз — жарты түйір, су — 1–1,2 л., аздап тұз және көк шөп.

Дайындалуы:

Тауық етін жуып, суға салып қайнатыңыз.

Қайнаған кезде көбігін алып, ет толық піскенше пісіріңіз.

Картопты, сәбізді және пиязды турап қосыңыз. Көкөністер жұмсарғанша тағы 15–20 минут қайнатыңыз.

Дайын сорпаға аздап көк шөп қосыңыз.

4. Түскі ас –тауық еті мен қарақұмық

Құрамы:

Қарақұмық — 50 г., тауық еті — 70–80 г., су — шамамен 100–120 мл., өсімдік майы — 1 шай қасыққа дейін.

Дайындалуы:

Қарақұмықты жуып, суға салып пісіріңіз.

Тауық етін бөлек қайнатып немесе аздап май қосып бұқтырып, толық пісіріңіз.

Етті ұсақтап тураңыз.

Қарақұмықпен араластырып, жылы күйінде ұсыныңыз.

5. Салат —сәбіз бен орамжапырақ

Құрамы:

Орамжапырақ — 150 г., сәбіз — 1 түйір, өсімдік майы — 1 шай қасық, аздап тұз.

Дайындалуы:

Орамжапырақты жіңішке етіп тураңыз.

Сәбізді үккіштен өткізіңіз.

Екеуін араластырып, аздап өсімдік майын қосыңыз.

Баланың жасына сәйкес ұсақтап дайындаңыз.

6. Бесін ас —айран мен нан

Құрамы:

Айран — 150–200 мл., нан — 1 тілім.

Дайындалуы:

Жарамдылық мерзімі сақталған айранды таңдаңыз.

Айранды стақанға құйыңыз.

Нанмен бірге ұсыныңыз.

7. Кешкі ас —көкөніс бұқтырмасы

Құрамы:

Картоп— 1 түйір, сәбіз — 1 түйір, орамжапырақ — 200 г., пияз — жарты түйір, өсімдік майы — 1 ас қасық, су — 100–150 мл.

Дайындалуы:

Картопты, сәбізді, орамжапырақты және пиязды тураңыз.

Кәстрөлге аздап май құйып, пияз бен сәбізді жеңіл араластырыңыз.

Қалған көкөністер мен суды қосыңыз.

Қақпағын жауып, баяу отта 20–25 минут бұқтырыңыз.

Көкөністер толық жұмсарған кезде дастарқанға ұсыныңыз.

Бала күніне неше мезгіл тамақтануы керек?

Мектеп жасындағы балаларға күніне 3 негізгі ас және 1–2 жеңіл тіскебасар ұсынуға болады. Тамақтану аралығы шамамен 3–4 сағат болғаны дұрыс. Нақты тәртіп баланың жасына, сабақ кестесіне және тәбетіне байланысты.

Таңғы ас — 07:00–08:00

Сүтті сұлы ботқасы, жұмыртқа, нан, сүт немесе шай.

Кеңес: баланы мектепке ашқарын жібермеңіз.

Жеңіл тағам— 10:00–11:00

Алма, алмұрт, табиғи йогурт немесе жасына сай қауіпсіз ұсынылған жаңғақ.

Кеңес: мектепке жеміс немесе үйден дайындалған пайдалы тіскебасар беріңіз.

Түскі ас — 12:00–14:00

Сорпа, ет немесе балық, қарақұмық не күріш, көкөніс салаты.

Кеңес: табақта ақуыз, дәнді дақыл және көкөніс болғаны жақсы.

Бесін ас — 16:00–17:00

Айран, сүзбе, табиғи йогурт немесе нан мен ірімшік.

Кеңес: бұл ас кешкі асқа дейінгі аштықты басуға көмектеседі.

Кешкі ас — 18:00–19:30

Балық немесе тауық еті, көкөніс бұқтырмасы, картоп не басқа гарнир.

Кеңес: ұйқыға дейін тым тойып тамақтанбаған дұрыс.

Пайдалы кеңестер:

• Тамақтану уақытын тұрақтандырыңыз.

• Күн сайын шамалас уақытта тамақтану баланың күн тәртібін қалыптастыруға көмектеседі.

• Суды жеткілікті ішкізіңіз.

• Балаға таза суды күні бойы ұсынып отырыңыз. Қажетті мөлшер жасына, ауа райына және белсенділігіне байланысты.

• Маусымдық өнімдерді пайдаланыңыз.

• Жергілікті алма, сәбіз, асқабақ, картоп пен орамжапырақ көбіне қолжетімді әрі пайдалы таңдау болады.

• Тәтті сусындар мен фастфудты шектеңіз.

• Олардың орнына су, үй сорпасы, жеміс және үйде дайындалған тағамдарды таңдаңыз.

• Үй тағамдарын түрлендіріп беріңіз.

• Бір өнімді әртүрлі әдіспен дайындауға болады: көкөністі сорпаға қосу, бұқтыру немесе пеште пісіру.