2021 ж. Сәуір 14

МЕНШІК ИЕЛЕРІ ҚАДАҒАЛАЙДЫ

Еліміз бойынша пәтер иелерінің кооперативтері орнына тұрғын үйді басқарудың жаңа әдісі еңгізілген болатын. Осы орайда, көппәтерлі үйлердің тұрғындары тарапынан сауалдардың туындары айқын. Өзгертулердің Қызылорда қаласында жүзеге асу барысын, мұндағы тұрғындардың қабылдаулары мен игерулері жайында білу үшін қалалық ТҮКШ жолаушылар көлігі, автомобиль жолдары және тұрғын үй инспекциясы бөлімінің сектор меңгерушісі Ержан Әнуармен тілдестік.

  • Кондоминиум объектілерін басқару бағытына қатысты қандай өзгерістер енгізілмек?
  • 2019 жылғы 26 желтоқсанда Қазақстан Республикасының Парламенті мүлік иелерінің бірлестіктерін қалыптастыруды көздейтін «Қазақстан Республикасының кейбір заңнамалық актілеріне тұрғын үй-коммуналдық шаруашылық мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» заң жобасы бойынша түзетулерді қабылдады. Атап айтқанда, пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері кондоминиум объектісін басқару, оны күтіп-ұстауды қаржыландыру және кондоминиум объектісі ортақ мүлкінің сақталуын қамтамасыз ету үшін басқару нысандарының бірін таңдауға міндетті. Яғни олар, «Мүліктің меншік иелері бірлестігі» және «Жай серіктестіктер» болып табылады.
  • Тұрғындар үшін тиімділігі мен тиімсіз тұстарына тоқталыңызшы…
  • Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев басқару жүйесіне азаматтардың белсенді үлес қосу қажеттігін атап өтті. Бұл әсіресе, меншік иелері бірлестігін құру ісінде нақты көрініс табуы тиіс. Бұрынғы біздің қолданыстағы пәтер иелері кооперативтерінің қарау аймағында бірнеше көппәтерлі тұрғын үйлер болатын болса, оларға бір ғана есепшот ашылған. Осы тұста, тұрғындар ай сайынғы төлемдердің қайда және қандай мақсатта жұмсалатынын біле бермейді. Ал бірлестік құрудың ең басты қағидасы: бір үй – бір бірлестік – бір есепшот. Бұл дегеніміз, Заң талаптарына сәйкес құрылған бірлестіктің кез келген екінші деңгейлі банктерде арнайы екі есепшоты ашылады. Олар: ағымдағы жөндеуге бөлек есепшот, күрделі жөндеуге бөлек есепшот ашылуы керек. Әрбір көппәтерлі үйдің тұрғындары арнайы жиналыста бірлестік немесе қарапайым серіктестік құру туралы шешім қабылдайды. Меншік иелерінің бірлестігі – заңды тұлға ретінде коммерциялық емес болып табылатын ұйым. Ол тұрғындардың өз ішінен ұрылады. Тұрғындар жиналысында үш жыл мерзімге көппәтерлі тұрғын үй кеңесі және ревизиялық комиссия сайланады. Сондай-ақ бір жыл мерзімге бірлестік төрағасы белгіленеді. Меншік иелері бірлестігі –тұрғын үй кеңесі және төраға арқылы басқарылады. Олар өз кезегінде маман жалдауға құқылы. Қаржылық есеп ай сайын жасалады. Осылайша, атқарылған жұмыс сапасын тұрғындар өздері қадағалайды. Жаңадан енгізілген реформаның қазіргі таңда тек жақсы тұстарын ғана болжап отырмыз. Алайда, құрылған бірлестіктердің төрағасы, үй кеңесі және ревизиялық комиссия құрамы сайланғаннан кейін кондоминиум объектілерін
    күтіп ұстау шараларын барлық сол үйдің тұрғындары көтеруі тиісті. Яғни, жалпы жиналыста ортақ төлем тарифі бекітіліп, сәйкесінше тұрғындар ай сайын осы бекітілген тариф бойынша төлемдерді жүргізіп отырады. Ал қажетті төлем жасамаған тұрғындардың төлемдері сот арқылы мәжбүрлеп өндіруге әкелетіні белгілі. Көршілердің арасында дау туындамас үшін ай сайын төлеп отыру бағытында бөлім тарапынан тұрғындарға түсіндірудеміз.
  • Осы жаңа бағыт барысы туралы қала тұрғындарына түсіндірме жұмыстары қаншалықты жүргізілуде?
  • Жоғарыда атап өткендей, Заңға өзгеріс енгізілгеннен кейін бірнеше айдан соң эпидемиологиялық ахуалға сәйкес, қала тұрғындарына жиналыс жасауға бірқатар шектеулер енгізілген болатын. Соған қарамастан, ағымдағы жылдың 15 наурызындағы жағдай бойынша қала аумағында 3 жай серіктестік құрылды. Жұмысты бұл бағытта әрі қарай жалғастыру үшін 2021 жылға арналған кондоминиум объектілерін басқарудың жаңа нысандарына көшу бойынша жиналыстар өткізу жөніндегі негізгі көрсеткіштердің кестесі бекітіліп, Заңға енгізілген өзгерістерге сәйкес Қызылорда қаласыәкімдігі қала аумағындағы көпқабатты тұрғын үйлердің тұрғындарына түсіндірме беру жұмыстарын жүргізіп келеді. Атап айтқанда, 330 рет көпқабатты тұрғын үй аулаларында жиналыстар өткізілді. Қала аумағында эпидемиалық ахуалға байланысты 580 көпқабатты тұрғын үйдің 116 520 пәтер иелеріне сауалнама парақтары мен түсіндірме брошуралары таратылды. Бұл жұмыстар алдағы уақытта қарқынды жүретін болады Сонымен қатар, басқарудың жаңа нысандарына көшу жө ніндегі қызметті кеңінен насихаттау бағытында «МЕДИА-жоспар» бекітілген болатын. Үйді басқарудың жаңа нысандарына қатысты ақпарат жергілікті БАҚ арқылы жарияланды. Сондай-ақ, 17 басқарушы органдарға түсіндірме кітапшалар таратылды, ресми сайт пен әлеуметтік желілерде жазбалар шығарылды. Бүгінгі күні республикалық деңгейде жобалық кеңсе өз жұмысын атқаруда. Аталған жобалық кеңсе арқылы республика аумағында жаңа реформаны енгізу бағытында сала мамандары бекітіліп, тәжірбие алмасу үстінде. Бұдан басқа, бүгінгі күні Қызылорда қаласы әкімдігінің «Қызылорда қалалық тұрғын үй-коммуналдық шаруашылығы, жолаушылар көлігі, автомобиль жолдары және тұрғын үй инспекциясы бөлімі» коммуналдық мемлекеттік мекемесі жанынан «condominium-Qyzylorda» орталығы құрылып, мүліктік меншік иелерінің бірлестігі және жай серіктестікті құру бойыншакеңес, құқықтық және техникалық сүйемелдеу бойынша қызметті тегін түрде көрсетуде.
  • Түсіндірме жүмыстарымен қаланың қай аумағындағы тұрғындар қамтылды? Ендігі бағыт қандай?
  • Тұрғындарға түсіндірме беру мақсатында өткізілетін жиналыс жұмыстарын ұйымдастыру барысында, Заңға сәйкес 10 күн бұрын хабарлама парақшалары әр подъезд есіктеріне немесе хабарлама ілінетін орындарға орналастырылады. Жиналыс белгіленген уақыттарда тұрғындар тарапынан Кворум яғни толық шықпау салдарынан бірнеше үй тұрғындары басқарудың жаңа нысандары туралы тиісті мағлұмат ала алмайтын сәттер көп кездеседі. Жалпы айтқанда қала аумағындағы барлық ықшам аудандарда жиналыстар өтті деп айтсақ болады. Атап айтқанда: Сырдария м/а, Универсам ы/а, Шұғыла м/а, орталық аймақ, сәулет, Ақмешіт м/а, Мерей м/а және Тасбөгет кентінде орналасқан көппәтерлі үйлердің тұрғындарына жиналыс өткізілді. Алайда, тұрғындар тарапынан бұл реформаға деген қызығушылық деңгейі төмен деңгейде екенін айтқым келеді. Тұрғындарға түсіндірме жиналысын өткізу бағытында қайта жиналыс жоспары бекітілуде. Бұл жиналыстарға: арнайы есеп шот ашу үшін екінші деңгейлі банк өкілдерін, қоғам белсенділерін, осы салаға қатысты облыстық басқарма мамандарын тарту жоспарымызда бар.
  • Шыны керек, қандай да бір салаға өзгерістер еңгізу мен жұртшылықтың үйренісуі үшін уақыт талап етеді. Бұл бағыттағы жұмыстар енді қашаннан бастап өз күшіне енгізіледі? Тұрғындардың қабылдаулары қалай?
  • Халық болғаннан кейін түрлі пікір бар. Бірі ПИК өз жұмысын жалғастырсын десе, енді бірі жаңа басқару формасына дән риза. Өз қаражатымызды өзіміз басқаратын болдық және үйге күтіп ұстауға
    кеткен шығын толық өз еркімізде дейтіндер де бар.
  • Одан кейін пәтер иелері кооперативтері компания немесе сервистік ұйым ретінде қайта құрылып, өз жұмыстарын жалғастыра алады ма?
  • Қолданыстағы ПИК немесе КСК ұғымы 2022 жылдың 1 шілдесіне дейін заңдылық күші бар, оған дейін бұл ұйымдар сервистік ұйым ретінде қайта құрылып, түрлі бірлестіктермен қайта келісімшарт жасау арқылы сервистік қызмет түрлерімен айналысуға толық құқығы бар. ПИК төрағаларына осы бағытта түсіндірме беріліп келеді.
  • Осы орайда, бұрынғы мен бүгінгі әдістің айырмашалығы неде деген сауал туындайды…
  • Мүлік иелерінің бірлестігі – бұл бір көппәтерлі тұрғын үйдің пәтер иелері ғана құратын коммерциялық емес нысандағы заңды тұлға. Жай серіктестік – азаматтық шарт негізінде үйге ортақ мүліктерді барлық меншік иелерімен үйді бірлесіп басқару және күтіп ұстау.Бұл жүйе тұрғындар қаражатының ашық жұмсалуын қамтамасыз етеді деген үміт бар. Сондай-ақ олар тұрғындарға басқару тәсілін таңдау құқығын беру үшін енгізілген. Жаңа тәрті бір үйдің тұрғындарына жиналған қаражаттың басқару және ұстау үшін мақсатты пайдаланылуын бақылауға мүмкіндік береді. МИБ-тің ПИК-тен түбегейлі айырмашылығы да сол – ақша қаражатын дұрыс әрі әділ бөлу. ПИКтің бір шоты болғанымен, үйлері көп болды, ал МИБ-те әр үйдің өз шоты болады. Қаражат тек бір үйдің қажетіне жұмсалады және оны жоғарыда айтқанымыздай, тұрғын үй иелері де, жергілікті билік те қадағалай алады.
  • Егер кей тұрғындар ПИК-тің жұмыс істеуіне ғана тоқталғысы келсе, сіз атаған жаңа басқару нысандарының бірін тандауы міндеттеледі ме?
  • Әрине, Заңға өзгеріс енгізілді. Заманның ағысымен басқару органдары құрылып жаңа нысандар пайда болуы міндеттелді. Ал бұл жұмыстарды үйлестіру жергілікті атқарушы органдардың жауапкершілігінде. Ал бірлестік құрылмаса қазіргі қызмет көрсету субъектісінің заңдық күші жойылса көпқабатты тұрғын үй иесіз қалады деген сөз. Ал бұл дегеніміз, ортақ пайдаланудағы мүліктердің тозу деңгейі жоғарылайды және қандай да бір инженерлік жүйелерден ақау орын алған жағдайда ешкім келіп ақауды қалыпқа келтірмейді.
  • Тұрғын үйдегілер басқару формасын қалай таңдай алады?
  • Тұрғын үйлердің тұрғындары жалпы жиналыста жоғары атап өткендей, Заң күшіне енген күннен бастап бір жыл ішінде көппәтерлі тұрғын үй иелері жиналыс өткізулері тиіс. Жиналысқа тұрғындардың кемінде 51%-ның қатысуы міндетті. Яғни тұрғын үйде 100 пәтер бар деп есептесек, жиналысқа кемінде 51 пәтер иесі қатысуы керек және қабылданған шешімді кемі 26 меншік иесі қолдауы тиіс. Жиналыста басқару формасы анықталады. Қабылданған шешімдер хаттамамен бекітілуі қажет. Мүліктің меншік иелері бірлестігі – коммерциялық емес ұйым. Заңды тұлға ретінде жарғы бекітіліп, Әділет органдарына тіркеледі. Жай серіктестіктер үшін тіркеу және жарғы қажет емес. Үйдің тұрғындары пәтер иелері берген сенімхат негізінде әрекет ететін сенімді адамды таңдай алады. Бұл заңды тұлға болып табылмайды. Бұл жергілікті атқарушы органдардың арнайы есебіне алынады.
  • МИБ-тің төрағасы тіркеу бойынша қандай құжаттарды тапсыруы тиіс?
  • Сайланған МИБ-нің төрағасы «Азаматтарға арналған үкімет» Мемлекеттік корпорациясына:
  1. Өтініш
  2. Жиналыс хаттамасы
  3. Меншік иелері бірлестігінің жарғысы.
  4. Заңды тұлғаны мемлекеттік тіркеу үшін бюджетке алымның төленгенін растайтын түбіртек (ақысы 1 АЕК- 2917).
  • Жалпы, төраға құжаттардан өзге қандай жұмыстарға жауапты болмақ?
    • бірлестікті заңды тұлға ретінде тіркеу және есепшот ашу;
    • тұрғындардың тізімін жасау;
    • бірлестік атынан сервистік ұйымдармен тікелей жұмыс істеп, келісімшартқа отыру;
    • жиналыста қабылданған шешімдер туралы ақпарат тарату;
    • тұрғындар қабылдаған шешімдерді орындау.
  • Ревизиялық комиссия мен үй кеңесінің ше?
  • Ревизиялық комиссияның міндетіне мыналар жатады:
  1. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері жиналыста ревизиялық комиссияны сайлауға құқылы, оның құрамы кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі қызметке бақылауды жүзеге асыратын пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері арасынан кемінде үш адамнан не ревизордан тұрады.
  2. Ревизиялық комиссия өз құзыреті шегінде жиналысқа кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөнінде ұсыныстар шығарады.
  3. Ревизиялық комиссия үш жыл мерзімге сайланады және кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіпұстау жөніндегі өзге де функцияларды орындай
    алмайды.
  4. Пәтерлердің, тұрғын емес үй-жайлардың меншік иелері жиналыс шешімінің негізінде кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіп-ұстау жөніндегі
    қызмет нәтижелерін тексеру бойынша аудиторлық қызметтер көрсету туралы шарт жасасуға құқылы.
    Үй кеңесінің міндеті:
    • басқару формасы мен қызмет көрсетуші компанияны таңдау;
    • кондоминиум нысанын басқару жұмысын үйлестіру;
    • есепшоттағы ақшаның жұмсалуын бақылау;
    • жиналыс өткізу және жазбаша сауалнама ұйымдастыру, хаттаманы және жазбаша дауыс беру парақтарын рәсімдеу;
    • кондоминиум нысанын басқару мен күтіп ұстауға арналған кірістер мен шығыстардың жылдық сметасын және атқарылған жұмыстардың есебін қарап, жиналыстың бекітуіне шығару;
    • тұрғын үйді басқару бойынша айлық және жылдық есеп беруді ұйымдастыру.
  • Бағаның белгілену барысына тоқталыңызшы…
  • Қызылорда қаласы әкімдігі тарапынан кондоминиум нысандарын басқаруға және оның ортақ мүлкін күтіп-ұстауға арналған шығыстар сметасын есептеу әдістемесі әзірленді. Бұл әдістеме «Тұрғын үй қатынастары туралы» Қазақстан Республикасының 1997 жылғы 16 сәуірдегі заңының нормаларын негізге ала отырып, кондоминиум объектісін басқару және кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін күтіпұстау жөніндегі шығындарды есептеу кезінде қолданылады. Сонымен бірге, кондоминиум объектісінің ортақ мүлкін басқаруға және күтіпұстауға арналған шығыстар сметасының ең аз есебін бекіту бойынша жұмыстар жүргізілуде.
  • Тұрғын үйге тиесілі кез келген шаруалар үшін қаржының есептелу заңдылығы қалай жүзеге асады?
  • Жоғарыда атап өткендей есептеу әдістемесі бекітілді, арнайы формулалар арқылы тиісті есептемелер жүргізіп, тариф құнын белгілеуге болады. Егер де тұрғындар тарапынан өтініш түскен жағдайда біз жәрдемдесуге әрдайым дайынбыз.
  • Сұхбатыңызға рақмет!

Сұхбаттасқан А. ӘЛИАРЫСТАН

Пікір үстеу

Э-пошта мекенжайыңыз жарияланбайды. Міндетті өрістер * таңбаланған